МОНГОЛ ДАРХАН

  Зүв зүгээр сууж байхаар хамгийн сүүлд хийсэн аягануудын зураг орууллаа.
"Мөнгөн аяганууд" цааш унших »

Монголчууд сур элдэн боловсруулаад, алт, мөнгө зэрэг өнгөлөг металлаар товруу хийж гоёон, гархи хийж бүсэлдэг явдал саяхан хүртэп байв. Тэд тийм суран бүсийг хийхдээ, адуу, үхрийн арьсыг элдэж 3-4 хуруу өргөн зүсэн. давхар, дан суран бүс үйлдэнэ. Давхар суран бүсний дотор талыг нь дутуу элдсэн ширээр хийж, сайн боловсруулсан гадна талын сур дээр нь товрууг тогтооно. Бүсгүйчүүд бүс бүсэлдэггүй байсан учир эмэгтэйчүүдийг «бүсгүйчүүд» гэж нэрлэдэг болжээ.
Дээлийн бүс бүслэх, тайлах зэрэгтэй холбогдсон ардын зан заншилтай. Дээлний бөс бүс 2,5-4,5 м байхад хүрэлцээтэй гэж үзнэ. Бүсийг бүслэхдээ ямагт нар зөв нэг эргүүлэн үзүүрийг нь баруун ташаандаа хавчуулна. Монгол хүн бүс дээр огт гишгэхгүй, дээгүүр нь алхах ч ёсгүй. Шөнө унтахдаа бүсээ тайлж, аман хүзүү зангиагаар зангидаж, орны дэрний дээд хавьд тавьдаг заншилтай. Бүсийг алив задгай таранхайг бэхлэн батжуулж, салсан сарнисныг эвлүүлж, бүтээх утга агуулдаг гэдэг болохоор монголчууд бүтэх төрийн бүс хэмээн эрхэмлэнэ. Мөн хүн бүсээ өөр хүнтэй солихгүй, харин хар элгийн хүнтэй анд бололцох, хүж барилдах ёс гүйцэтгэх үед бие биеэ итгэж буйн тэмдэг болгон бүсээ солин бүсэлдэг заншил байсан нь эртнээс уламжлагдсан зүйл байна. Монголчууд бүсээ зангидахыг цээрлэнэ. Хэрэв бүс зангирвал тэр чигээр нь гурав хонуулаад, хамгийн ахмад хүнд очин миний бүсний зангиа тайлна уу гэж хүсдэг. Ахмад хүн уг эзнээс юу олсон, үзсэнийг асуухад, бүс зангирсан хүн гурав хоногийн хугацаанд юу үзсэн, олсноо хэлдэг ёстой. Мөн ахмад хүн эхлээд тэр хүний үзсэн, олсон зүйлийн аль бэлэгтэйг тайлбарлаж, уул зангирсан бүсийг тайлдаг байжээ. Европыхон малгайгаа тайлж хүндэтгэл үзүүлдэг бол монголчууд малгай, бүстэйгээ хүнтэй мэндэлж золгохыг хүндэтгэлд тооцно. Эр хүний малгай бүсийг гэрийн эзэгтэй хамгийн хүндэтгэлтэй газар дээдлэн тавьж хадгалдаг заншилтай./эх сурвалж: origo.mn/
"Бүс" цааш унших »

        Ээмэг, бөгж, бугуйвч, бүс, алчуур бол эмэгтэй хүнийг бусдаас ялгаатай харагдууладаг таван гоёл гэдэг. Бөгжийг монголчууд бэлзэг, бөлзөг гэж ч нэрлэдэг ба гэр бүл болсон бол эр нь хаан сүйх, эм нь хатан сүйх бөгжийн ядам хуруундаа зүүдэг байна. Хуруундаа бөгж зүүсэн эмэгтэйн гар цэвэрхэн, дэгжин харагддаг. Ямар бөгжийг зүүсэн гэдгээр нь төдийгүй аль гарын аль хуруундаа зүүсэн байна вэ? гэдэгт их утга учир агуулагддаг. Эр эм ялгаагүй гэрлэсэн бол ядам хуруундаа бөгж зүүдэг. Энэ нь хайрын булаг болох зүрхний артерийн судас ядам хуруунд байдагтай холбоотой. Хурмын бөгжийг ядам хуруундаа зүүдэг ёс нь эртний грекийн үеэс эхлэлтэй гэнэ.  Эрх мэдэл долоовор хуруунд байдагтай уялдуулан долоовор хуруунд ихэвчлэн том шигтгээтэй, үнэтэй бөгж зүүдэг байна. “Эрх мэдлийн бөгж”-ийг баруун гарынхаа долоовор хуруунд зүүдэг хүн ухаалаг, дотроо бодолтой дороо суурьтай, харин зүүн гарынхаа долоовор хуруунд зүүх нь хийрхэгч, эрх мэдэлд шунамхайрагч хүний шинж гэнэ. “Би сайхан, хөөрхөн” хэмээн тунхаглагч байдаг ажээ. Хамгийн урт, хамгийн голын энэ хуруу нь зүүсэн бөгжний үзэмжийг тодотгож өгөх төдийгүй өөрөө өөртөө таалагддагийн баталгаа болж өгдөг байна. Долоовор хуруунд зүүсэн бөгж эзнийхээ догшин ширүүн зан төрхийг илтгэдэг бол дунд хуруун дахь бөгж өөрийн байр суурийг арай эелдэг зөөлөн байдлаар илэрхийлэгч, гэмгүй “биеэ тоогч”-ийн дүр төрхийг илтгэдэг. Мөн гэрлэсэн хүн бэлэвсэрсэн тохиолдолд дунд хуруундаа ядам хурууны бөгжийг зүүдэг. Чигчий хуруу бол бидний “бүтээлч чадвар”-ыг илтгэж байдаг хамгийн “бяцхан ном” юм. Ихэнх жүжигчид, зураачид, загвар зохион бүтээгчид чигчий хуруундаа бөгж зүүх нь  ердийн үзэгдэл гэнэ. Гэхдээ таны урлагын ертөнцтэй ямар ч холбоогүй нэгэн танил чинь чигчий хуруундаа бөгж зүүдэг бол тэрээр бусдаас онцгой харагдахыг хүсэж тэмүүлдэг төдийгүй авьяаслаг нэгэн байж магадгүй юм байна. Манайхан бол гарлагын үүдийг хаадаг гэж сүжиглэн чигчий хуруундаа бөгж зүүдэг байна. Аливаа бөгжийг насны онцлог, гар хурууны хэлбэр, хэмжээ, өмссөн зүүсэнтэйгээ хослуулж зүйх хэрэгтэй.  18-тай охин том алтан бөгж зүйсэн нь нэг сайхан харагддаггүй биз дээ? Арван хуруундаа бөгж зүүсэн хүн бас сайхан харагдах уу? Хүний хуруунд байгаа бөгжийг өөрийн гараар авдаггүй гэдэг. Учир нь тэр хүний өвчин зовлонг өөрийн биед авдаг гэж үздэг. Ингэхэд таны гарын хуруунд бөгж байна уу? Та хэн нэгэнд бөгж бэлэглэж байв уу? Ñîëîíãîñ ìîíåòîîð õèéñýí ýäãýýð øèãòãýýòýé, ñîðüöòîé áºãæ¿¿äèéã çàðíà. Ìîíåò îéðîëöîîãîîð íýã áºãæèíä 10ãð îðñîí. Òóñ á¿ðèéí ¿íý 250.000 òºã
"Бөгж" цааш унших »

Наадмын өмнө захиалгаар хийсэн аяга. Багтаамж нь 1л илүү ордог. Та нар юу гэж бодож байна даа?
"Сайхан эд шүү" цааш унших »

    2008 оны 7-р сарын 9 өглөө Азидаа хамгийн өндөрт намирах төрийн далбааг мандууллаа. Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн баруун хойно намирах энэ далбааны өндөр нь 50м юм байна. Энэхүү далбааг мандуулах санааг анх УИХ-ын гишүүн Р.Эрдэнэбүрэн санаачилж, өөрөө зохион байгуулжээ. Монгол төрийн далбааг урт нь 20м, өргөн нь 10,5м ганддаггүй материалаар хийсэн бөгөөд баганыг нь 15тн ган орж нийт 70 гаруй сая төгрөгөөр босчээ.

Төв цэнгэлдэхийн дээгүүр намирч байгаа төрийн далбаа

Амеркийн айл бүр тусгаар тогтнолын өдрөөр улсынхаа далбааг мандуулдаг шиг манайхан наадмаараа төрийн далбаагаа мандууллаа.